بیست و هشتم اردیبهشت ماه سال جاری، حضرت آیتالله سیدمجتبی خامنهای، رهبر معظم انقلاب، در پیامی خطاب به نمایندگان مجلس شورای اسلامی، بر «لزوم اتحاد و انسجام داخلی» تأکید کردند و «پرهیز از اختلافات پوچ سیاسی» را یکی از مصادیق تقوا برشمردند. ایشان هشدار دادند که «اختلافات غیرموجه و حتی موجه را نباید به تنازع و تفرقه تبدیل کرد» و «وحدت ملی» را نعمتی عظیم و از مهمترین عوامل ظفر در برابر شیطان بزرگ خواندند.
این پیام، که در آستانه سومین سال فعالیت مجلس دوازدهم صادر شد، میتوانست نقطه عطفی برای پایان دادن به منازعات درون حاکمیتی باشد. با این حال، وقایع روزهای اخیر نشان میدهد که فاصله میان «فرمان» و «عمل» در برخی نهادها چنان عمیق است که گویی این پیام، هرگز صادر نشده است. از مناظره جنجالی دو نماینده مجلس روی آنتن زنده شبکه خبر تا توبیخ شدید رئیس سازمان صداوسیما در جلسه هیأت دولت و گلایههای تلخ وزیر امور خارجه از عملکرد رسانه ملی، همگی حاکی از آن است که پروژه تفرقهافکنی دشمن، متأسفانه با همصدایی برخی جریانهای داخلی، همچنان در حال پیشرفت است.
بخش نخست: پیام رهبری؛ خطکشی نهایی یا آرزوی دستنیافتنی؟
متن کامل پیام رهبر انقلاب که در پایگاه اطلاعرسانی دفتر ایشان منتشر شد، حاوی فرازهای کلیدی و راهبردی است. ایشان با اشاره به اینکه «نماینده حقیقی ملت باید از جنس ملت باشد»، از نمایندگان خواستند تا «نقشآفرینی و انجام مسئولیت خود را در تراز ملت مبعوثشده تنظیم کنند». اما مهمترین بخش پیام، جایی است که ایشان با صراحت تمام اعلام میکنند:
«لازم است تکتک جانفدایانی که دلشان برای اسلام و انقلاب یا استقلال و سربلندی ایران میتپد، از این پس بیش از پیش برای پاسداری از وحدت صفوف منسجم و بههمپیوسته ملت اهتمام ورزند و اختلافات غیرموجه و حتی موجه را به تنازع و تفرقه تبدیل نکنند و با پرهیز از اختلافات پوچ سیاسی و برجسته کردن تفاوتهای اجتماعی، قولاً و عملاً مظهر انسجام و یکپارچگی ملت باشند.»
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در واکنش به این پیام، با طرح این پرسش که «آیا برخی مواضع و عملکردهایی که در این روزها و شبها میبینیم، با این خطاب منطبق است؟»، تأکید کرد که «صفوف متحد ملت را درهم نشکنیم».
اما آنچه در عمل رخ داد، نشان داد که این هشدارها، نه تنها در برخی جریانها تأثیر چندانی نداشته، بلکه بر شدت منازعات نیز افزوده شده است.
بخش دوم: مناظره جنجالی؛ وقتی نمایندگان، اتحاد ملی را هدف میگیرند
تنها ساعاتی پس از انتشار پیام رهبری، برنامه زنده «دوسوی توافق» از شبکه خبر، صحنهای شد که تصویر دقیقی از «اختلافات پوچ سیاسی» را به نمایش گذاشت. در این برنامه که به بررسی سیاستهای جمهوری اسلامی در قبال تنگه هرمز اختصاص داشت، امیرحسین ثابتی، نماینده مردم تهران و عضو جبهه پایداری، و محمدمهدی شهریاری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، درگیر یک مشاجره لفظی تلخ و بیسابقه شدند.
اتهام رانت و فساد؛ شهریاری تیر اول را شلیک کرد
محمدمهدی شهریاری که از حامیان دولت و رویکرد مذاکره با آمریکا به شمار میرود، در اقدامی بیسابقه، خطاب به امیرحسین ثابتی گفت: «شما با رانت و فساد وارد مجلس شدید.» این اتهام که در فضای زنده تلویزیونی و در حضور میلیونها بیننده مطرح شد، نشان از عمق شکاف میان دو طیف سیاسی دارد. ثابتی که از چهرههای شاخص جبهه پایداری و از مخالفان سرسخت مذاکره با آمریکا محسوب میشود، در پاسخ به این اتهام، نه تنها آن را رد نکرد، بلکه با طرح اتهامی دیگر، سطح منازعه را به مراتب بالاتر برد.
«تنگه مگه مال مادرت بوده؟ ارث پدرت بوده؟»؛ ثابتی پاسخ میدهد
امیرحسین ثابتی که از حضور شهریاری در قامت نماینده مجلس و پیشینه مدیریتی او به شدت ناراضی به نظر میرسید، با لحنی تند و کنایهآمیز خطاب به او گفت: «شما با چه سابقهای استاندار آذربایجان غربی شدی؟ شما اهل شمال شرق کشور هستی، چطور استاندار آذربایجان غربی شدی؟»
اما اوج این مناظره جنجالی، جایی بود که ثابتی با اشاره به بحث تنگه هرمز، با عصبانیت فریاد زد: «تنگه مگه مال مادرت بوده؟ ارث پدرت بوده؟». این جمله که به سرعت در فضای مجازی وایرال شد، نشان از عمق تنش و بیاعتنایی به شأن و جایگاه نمایندگی مجلس دارد. ثابتی در ادامه با کنایه به شهریاری گفت: «شما در کمیسیون امنیت ملی نشستی، اما هیچ درکی از مسائل راهبردی کشور نداری.»
واکنشها؛ از محکومیت تا تأیید پنهان
این مناظره جنجالی، واکنشهای گستردهای در فضای مجازی و محافل سیاسی به دنبال داشت. بسیاری از کاربران شبکههای اجتماعی، این رفتار را «ننگین» و «شرمآور» خواندند و آن را نشانهای از «سقوط اخلاق سیاسی» در کشور توصیف کردند. با این حال، برخی دیگر از کاربران نیز از ثابتی به دلیل «افشای سوابق مدیریتی شهریاری» حمایت کردند و او را «روشنگر» خواندند.
یک فعال سیاسی اصلاحطلب در گفتوگو با خبرگزاری انتخاب، این مناظره را «فاجعهای برای تصویر مجلس» دانست و گفت: «وقتی نمایندگان مجلس، در مقابل دوربینها این گونه با یکدیگر برخورد میکنند، چگونه میتوان از مردم انتظار داشت که به نهاد قانونگذاری اعتماد کنند؟ این رفتارها، دقیقاً همان چیزی است که دشمن به دنبال آن است.»
بخش سوم: اختلاف دولت و صداوسیما؛ شکاف در بحبوحه نبرد
اما مناظره جنجالی نمایندگان، تنها یک ضلع از مثلث اختلافات بود. همزمان، شکاف میان دولت چهاردهم و سازمان صداوسیما نیز به اوج خود رسیده بود. این اختلافات که ریشه در رویکرد متفاوت دو نهاد نسبت به مذاکرات و تفاهمنامه با آمریکا دارد، در روزهای اخیر به شکل بیسابقهای عیان شده است.
توبیخ پیمان جبلی در جلسه هیأت دولت
بر اساس گزارش یک منبع آگاه که در رسانههای مختلف از جمله «انتخاب» و «دنیای اقتصاد» منتشر شده، در جلسه روز یکشنبه هیأت دولت، پیمان جبلی، رئیس سازمان صداوسیما، با گزارشدهی یکی از وزرای مهم دولت درباره روند مذاکرات با آمریکا مخالفت کرده است. این اقدام جبلی، که در شرایط حساس پس از امضای تفاهمنامه و آغاز دور جدید مذاکرات صورت گرفته، با واکنش تند و بیسابقه رئیسجمهور مواجه شد.
به گفته این منبع آگاه، مسعود پزشکیان در این جلسه، به شدت پیمان جبلی را توبیخ کرده و به او هشدار داده است که «صداوسیما نباید به ابزاری برای تضعیف دولت و ایجاد شکاف در جامعه تبدیل شود». این توبیخ در حالی صورت گرفته است که طی هفتههای اخیر، رویکرد تند صداوسیما علیه مذاکرات با تحلیلهای خاص برخی مجریان و کارشناسان جوان، باعث گلایه شدید نخبگان و در مواردی تأثیر منفی بر مذاکرات و ضربه به وحدت ملی شده است.
سخنگوی دولت نیز در واکنش به این موضوع، تأکید کرده است که «تذکر به صدا و سیما در راستای وفاق و جلوگیری از ایجاد هرگونه شقاق، شکاف و فاصله بوده است».
گلایه تلخ عراقچی: «مصاحبههای من را هیچکدام صداوسیما پخش نکرد»
در همین راستا، سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، نیز در گفتوگویی با جواد موگویی در برنامه «ماجرای جنگ»، از عملکرد صداوسیما در قبال مصاحبههای بینالمللی خود به شدت گلایه کرده است. عراقچی که در هفتههای اخیر مصاحبههای متعددی با رسانههای بینالمللی از جمله فاکسنیوز و سیانان انجام داده است، با ابراز تأسف از عدم پخش این مصاحبهها در صداوسیما، گفت:
«مصاحبههای من را هیچکدام صداوسیما پخش نکرد. من با فاکسنیوز، سیانان و رسانههای مختلف صحبت کردم و شمشیر زدم. گفتم شب صداوسیما نشان میدهد و میگوید باریکلا وزارت خارجه چگونه صحبت کرده؛ اصلاً انگار نه انگار.»
عراقچی در ادامه با اشاره به عملکرد گزینشی صداوسیما، افزود: «فقط یکی دو جمله را که برایشان جذاب بود زیرنویس کردند و تمام.» این اظهارات وزیر امور خارجه، نشان از عمق نارضایتی دولت از رویکرد رسانه ملی در قبال مذاکرات و تیم دیپلماسی دارد.
پیش از این نیز عراقچی در اظهارات دیگری با اشاره به عدم شکلگیری «وفاق ملی» درباره توافق با آمریکا، گفته بود که «مردم کف میدان را با دروغ ناامید کردند و گاهی فکر میکنم اسرائیل در چنین روندی نفوذ دارد!». این اظهارات که با واکنشهای گستردهای در فضای مجازی مواجه شد، نشان از آن دارد که وزیر خارجه، عملکرد برخی رسانهها و جریانهای سیاسی داخلی را در خدمت پروژه دشمن میداند.
بخش چهارم: دشمن در کمین؛ روبیو و ترامپ از شکافهای داخلی سخن میگویند
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، بهتازگی در مصاحبهای با شبکه فاکسنیوز، صراحتاً از اختلافات داخلی ایران به عنوان «بزرگترین مانع» بر سر راه هرگونه توافق با واشنگتن یاد کرده است. روبیو با اشاره به اینکه ساختار قدرت در ایران «به شدت تکهتکه شده» و «شکافهای عمیق درونی»، روند مذاکرات را پیچیده کرده است، گفت: «مذاکرهکنندگان ما نه تنها با ایرانیها مذاکره میکنند، بلکه آن ایرانیها باید با ایرانیهای دیگر مذاکره کنند تا بفهمند چه چیزی را میتوانند بپذیرند.»
روبیو با تقسیمبندی جریانهای سیاسی ایران به دو گروه «تندروهای با انگیزه الهیاتی» و «تندروهایی که نیاز به اداره کشور و اقتصاد را درک میکنند»، عملاً نشان داد که واشنگتن از نزدیک، شکافهای درون حاکمیت ایران را رصد میکند و از آن به عنوان اهرم فشار استفاده میکند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، نیز در ادامه همین رویکرد، در سخنانی در نشست ناتو، با اعلام پایان آتشبس با ایران، به صراحت از «تقسیمبندیهای داخلی» در ایران سخن گفت. تحلیلگران سیبیسی نیز تأکید کردهاند که «مقامات ایرانی بین الزامات اقتصادی پذیرش یک توافق و تلاش برای حفظ اهرمهای خود در تنگه هرمز دچار دوگانگی شدهاند».
این در حالی است که محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، پیشتر در واکنش به سیاستهای ترامپ، هشدار داده بود که «ترامپ آشکارا کشور را به تندروها و میانهروها تقسیم میکند و سپس بلافاصله از محاصره دریایی سخن میگوید تا ایران را از طریق فشار اقتصادی و ایجاد درگیریهای داخلی به تسلیم وادار کند».
به عبارت دیگر، دشمنان ایران نه تنها از اختلافات داخلی آگاهند، بلکه با برنامهریزی دقیق، در تلاش برای تعمیق این شکافها و بهرهبرداری از آنها هستند.
بخش پنجم: هشدار رهبری؛ دشمن به دنبال «تفرقه و تجزیه اجتماعی» است
در پیام اخیر رهبر معظم انقلاب، یکی از مهمترین فرازها، هشدار درباره «طرح و نقشه کور دشمن» بود. ایشان تأکید کردند که دشمن، پس از شکست در میدان نظامی، به دنبال «ایجاد تفرقه و تجزیه اجتماعی برای جبران شکستهای میدان نظامی» است. این هشدار، در شرایطی مطرح میشود که مجموعه اختلافات اخیر — از مناظره جنجالی نمایندگان تا توبیخ رئیسصداوسیما و گلایههای وزیر خارجه — همگی میتوانند بهعنوان «خوراک» مناسبی برای پروژه تفرقهافکنی دشمن، مورد بهرهبرداری قرار گیرند.
کارشناسان سیاسی معتقدند که دشمن با بهرهگیری از همین شکافها، در تلاش است تا تصویر «دولت متفرق» و «مجلس گرفتار اختلافات پوچ» را در افکار عمومی تثبیت کند. یک تحلیلگر مسائل سیاسی در گفتوگو با خبرگزاری انتخاب، در این باره گفت: «دشمن به خوبی میداند که اگر نتواند در میدان نظامی بر ایران غلبه کند، باید با جنگ روانی و تزریق شبهه، نظام را از درون متزلزل کند. در چنین شرایطی، هر کسی که ناآگاهانه یا عامدانه به این پروژه دامن بزند، در واقع در زمین دشمن بازی کرده است.»
بخش ششم: نگاهی به آینده؛ از اختلاف تا همافزایی
آنچه در روزهای اخیر رخ داد، نه یک «اتفاق» که یک «روند» است. روندی که اگر متوقف نشود، میتواند هزینههای سنگینی برای کشور به همراه داشته باشد. تجربه تلخ گذشته نشان داده است که هر جا ملت ایران متحد بوده، دشمن شکست خورده و هر جا اختلاف و دوقطبی شکل گرفته، دشمن فرصت نفوذ یافته است.
از این رو، ضروری است که همه نهادها و جریانهای سیاسی، با بازگشت به پیام رهبری و تأکید بر «وحدت مقدس»، از دامن زدن به اختلافات پرهیز کنند و به جای تخریب یکدیگر، بر تقویت انسجام ملی تمرکز کنند. پیام رهبر معظم انقلاب، یک «خط قرمز» روشن ترسیم کرده است: «اختلافات غیرموجه و حتی موجه را به تنازع و تفرقه تبدیل نکنید».
جمعبندی؛ اتحاد در خطر، هوشیاری وظیفه همگانی
در شرایطی که کشور درگیر یک نبرد شناختی تمامعرضه با دشمن است و تنگه هرمز به یکی از حساسترین نقاط تقابل نظامی تبدیل شده، مناظره ثابتی و شهریاری که در آن، اتهامات شخصی و کنایههای زننده جای بحث کارشناسی را گرفته بود، نه تنها به انسجام ملی کمک نکرد، بلکه تصویری از «مجلسِ درگیر دعواهای شخصی» را به نمایش گذاشت. توبیخ شدید رئیسصداوسیما در جلسه دولت نیز نشان داد که اختلافات میان قوه مجریه و رسانه ملی به نقطه انفجار رسیده است. گلایههای عراقچی از عملکرد صداوسیما نیز حاکی از آن است که تیم دیپلماسی کشور، خود را در محاصره یک جبهه داخلی میبیند که به جای حمایت، به تخریب مشغول است.
دشمنان ایران — از روبیو تا ترامپ — این شکافها را میبینند، از آنها سخن میگویند و بر اساس آنها، راهبردهای خود را تنظیم میکنند. آنها به خوبی میدانند که «ایرانِ متحد، شکستناپذیر است» و تنها راه نفوذ، ایجاد تفرقه و دوگانگی در داخل است.
اگر «وحدت ملی» مهمترین عامل ظفر در برابر شیطان بزرگ است، آیا وقت آن نرسیده که همه نهادها — از مجلس و دولت تا صداوسیما — این هشدار را جدی بگیرند و «اختلافات پوچ سیاسی» را به «انرژیِ همافزا» تبدیل کنند؟ پاسخ به این پرسش، تعیینکنندهی آیندهی انسجام ملی در برابر پروژه تفرقهافکنی دشمن خواهد بود. تنها در این صورت است که میتوان از گردنههای سخت پیش رو، با سربلندی عبور کرد.
